UC San Diego สร้างหุ่นยนต์นิ่มหกขาที่เร็วที่สุดในโลก วิ่งได้ 4.72 เมตรต่อวินาทีด้วยแรงลมล้วน ไม่มีชิปหรือวงจรไฟฟ้าสักชิ้น พิมพ์ 3 มิติออกมาทีเดียวจบ

วิศวกร UC San Diego ใช้หลักการเครื่องจักรไอน้ำแบบคอมพาวด์มาทำหุ่นยนต์นิ่มหกขาที่ขับด้วยลมอัด วิ่งเร็วกว่ารุ่นปี 2022 กว่า 100 เท่า วิ่งบนทราย ลงบันได ว่ายน้ำ และเดินใต้น้ำได้ โดยไม่มีอิเล็กทรอนิกส์อยู่ข้างในเลย

หุ่นยนต์ส่วนใหญ่ที่วิ่งได้เร็วต้องมีมอเตอร์ แบตเตอรี่ และบอร์ดควบคุมอัดอยู่ข้างใน แต่ทีมจาก UC San Diego Jacobs School of Engineering ทำหุ่นยนต์หกขาที่วิ่งได้เร็วถึง 4.72 เมตรต่อวินาที หรือราว 17 กิโลเมตรต่อชั่วโมง โดยไม่มีชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์แม้แต่ชิ้นเดียว ตัวหุ่นทั้งตัวพิมพ์ 3 มิติออกมาในครั้งเดียวจากวัสดุนิ่มชนิดเดียว ทีมวิจัยระบุว่านี่คือหุ่นยนต์ที่ทำจากวัสดุนิ่มทั้งตัวที่เร็วที่สุดเท่าที่เคยมีมา

ผลงานนี้ตีพิมพ์ในวารสาร Science Robotics ฉบับวันที่ 18 พฤศจิกายน นำทีมโดย Yichen Zhai กับศาสตราจารย์ Michael T. Tolley จาก Bioinspired Robotics and Design Laboratory

ยืมไอเดียจากเครื่องจักรไอน้ำ

ข้างในตัวหุ่นเป็นห้องลม วาล์ว และท่อที่ต่อถึงกันเป็นวงจร เมื่อปล่อยลมอัดเข้าไป ลมจะไหลเปิดปิดวาล์วเป็นจังหวะแล้วดันขาทั้งหกให้ก้าวสลับกันเอง ทางเดียวที่จะทำให้วิ่งเร็วขึ้นคือเพิ่มแรงดันลม ทีมจึงต้องขยายตัวหุ่นและโครงสร้างภายในให้ใหญ่และแข็งแรงขึ้น

ปัญหาคือพอแรงดันสูงมาก หุ่นจะขยับเร็วจนเปลืองลม เพราะปล่อยลมที่ยังมีพลังงานเหลือทิ้งไปเฉยๆ ทีมจึงหยิบหลักการของเครื่องจักรไอน้ำแบบคอมพาวด์ ซึ่งให้ไอน้ำขยายตัวผ่านหลายห้องเพื่อรีดพลังงานออกมาให้มากที่สุด มาใช้กับลมแทน ลมอัดจะไหลผ่านห้องเล็กแรงดันสูงเพื่อขับวาล์วก่อน แล้วค่อยไหลต่อไปยังห้องใหญ่แรงดันต่ำที่ทำหน้าที่ขยับขา ในเปเปอร์เรียกกลไกนี้ว่า double-expansion pneumatic oscillator ซึ่งแปลงลมแรงดันคงที่ให้กลายเป็นสัญญาณแรงดันสี่จังหวะความถี่สูง

ผลที่ได้คือหุ่นรุ่นใหม่วิ่งเร็วกว่ารุ่นแรกที่ทีมสร้างไว้ในปี 2022 กว่า 100 เท่า รุ่นนั้นคลานได้แค่ 4 เซนติเมตรต่อวินาที ส่วนรุ่นใหม่ทีมประเมินว่าให้กำลังเชิงกลออกมาได้ราว 169 วัตต์ ซึ่งสูงมากสำหรับหุ่นที่ทำจากวัสดุนิ่มล้วน

หุ่นยนต์นิ่มหกขาวิ่งบนพื้นทรายจนทรายกระจาย
หุ่นยนต์นิ่มหกขาระหว่างวิ่งบนทราย ภาพจาก UC San Diego Jacobs School of Engineering

วิ่งบนทราย ลงบันได แล้วลงน้ำต่อได้เลย

ทีมทดสอบบนพื้นหลายแบบทั้งคอนกรีต กรวด สนามหญ้า เปลือกไม้คลุมดิน และทราย หุ่นวิ่งลงบันไดได้ ว่ายน้ำได้ และยังทำงานต่อได้ตอนจมอยู่ใต้น้ำ เปเปอร์ยังระบุว่าหุ่นใช้น้ำประปาเป็นตัวกลางขับเคลื่อนแทนลมได้ด้วย

ข้อจำกัดตอนนี้คือหุ่นยังต้องต่อสายกับปั๊มลมอัดตลอดเวลา ทีมวางแผนจะออกแบบให้กินลมน้อยลงจนพกหลอดลมอัดขนาดเล็กไปเองได้ และอยากให้หุ่นเลี้ยวและหยิบจับสิ่งของได้ในรุ่นต่อไป

ทำไมต้องเป็นหุ่นที่ไม่มีไฟฟ้า

จุดขายของหุ่นแบบนี้คือทำงานได้ในที่ที่อิเล็กทรอนิกส์พัง เช่นพื้นที่ที่มีรังสีสูง สนามแม่เหล็กแรงๆ งานกู้ภัย หรือภารกิจสำรวจอวกาศ และเพราะพิมพ์ออกมาจากวัสดุราคาถูกชนิดเดียวโดยไม่ต้องประกอบ ทีมจึงมองว่าวันหนึ่งเราอาจพิมพ์หุ่นยนต์ที่ทรงพลังได้จากเครื่องพิมพ์ 3 มิติบนโต๊ะ

แนวคิดหุ่นยนต์ที่ขยับได้โดยไม่ใช้ไฟฟ้ากำลังมีหลายทีมแข่งกันทำ ก่อนหน้านี้ไม่นาน TU Delft ก็เพิ่งโชว์แขนหุ่นยนต์ที่ใช้สาหร่ายเป็นมอเตอร์ งอหยิบของได้แค่เปิดไฟ ส่วนงานของ UC San Diego เลือกเส้นทางลมอัดที่เน้นความเร็วและแรงล้วนๆ

แหล่งอ้างอิง