MIT สร้างหุ่นยนต์งูตัวนิ่มเลื้อยเข้าลำไส้เล็กได้ทั้งทางปากและทางทวารหนัก ถ่ายภาพ ตัดชิ้นเนื้อ พ่นยาได้ในตัวเดียว

ลำไส้เล็กของคนยาวกว่า 6 เมตร กว้างแค่ราว 2.5 เซนติเมตร และขดอยู่ลึกกลางช่องท้อง เบียดกับกระเพาะและลำไส้ใหญ่ จึงเป็นส่วนที่หมอเข้าถึงยากที่สุดในทางเดินอาหาร ทีมวิศวกรของ MIT เลยหยิบไอเดียจากสัตว์ที่ถนัดเลื้อยในที่แคบที่สุดอย่างงู มาสร้างหุ่นยนต์ตัวนิ่มชื่อ BIOSENTER ที่คลานเข้าไปในลำไส้เล็กเองได้ และเข้าได้ทั้งทางปากหรือทางทวารหนัก

งานวิจัยนี้ตีพิมพ์ในวารสาร Science Robotics เมื่อ 28 ตุลาคม 2026 หัวหน้าทีมคือ Giovanni Traverso อาจารย์วิศวกรรมเครื่องกลของ MIT ซึ่งเป็นแพทย์ระบบทางเดินอาหารที่ Brigham and Women’s Hospital ด้วย ผู้เขียนหลักมี Binbin Ying อดีตนักวิจัยหลังปริญญาเอกของ MIT ที่ตอนนี้เป็นอาจารย์ที่ UT Southwestern Medical Center, Ahmad Mujtaba Jebran นักศึกษาปริญญาโทของ MIT และ Sahab Babaee อดีตนักวิทยาศาสตร์วิจัยของ MIT

ทำไมต้องมีหุ่นยนต์มาแทนกล้องส่องแบบเดิม

ปัญหาที่หมอต้องหาในลำไส้เล็กส่วนใหญ่คือเลือดออก แผล และการอุดตัน ทุกวันนี้วิธีหลักคือการส่องกล้องแบบบอลลูนคู่ (Double Balloon Enteroscopy) ที่เจ้าหน้าที่ต้องสลับเป่าลมและปล่อยลมบอลลูนสองลูกเพื่อค่อยๆ ดันสายกล้องเข้าไปทีละช่วง ได้ผลแต่ช้าและต้องมีคนคุมตลอด

“โจทย์พื้นฐานที่เราพยายามแก้คือ จะตรวจลำไส้เล็กยาว 20 ถึง 25 ฟุตนี้อย่างไรให้เป็นอัตโนมัติมากขึ้น” Traverso อธิบาย

เลื้อยแบบงู เกาะแบบเกล็ดงู

ตัวหุ่นเป็นท่อยางนิ่มกลวงตรงกลาง ยาวราว 9.4 เซนติเมตร เส้นผ่านศูนย์กลางราว 1.3 เซนติเมตร ส่วนขับเคลื่อนมีห้องลม 4 ช่องเรียงรอบตัว เวลาเป่าลมเข้าแต่ละช่องในจังหวะต่างกัน ท่อจะยืดหรืองอไปทางไหนก็ได้ เหมือนงูที่เกร็งกล้ามเนื้อฝั่งหนึ่งแล้วสลับอีกฝั่งเพื่อเลี้ยว “แค่ปรับปริมาณลมที่เข้าแต่ละห้อง ก็กำหนดทิศทางที่หุ่นจะไปได้” Traverso บอก

ส่วนหัวและหางมีบอลลูนยึดตัวที่สลับกันพองและแฟบ เพื่อดึงตัวเองไปข้างหน้าทีละจังหวะ จุดเด่นอยู่ที่ปลอกหุ้มลายคิริกามิ (ศิลปะพับและตัดกระดาษของญี่ปุ่น) ที่ปกติแบนราบ แต่พอบอลลูนพองจนผิวยืด หนามเล็กๆ จะเด้งขึ้นมาเป็นสามมิติ ทำหน้าที่เหมือนเกล็ดงูที่ช่วยเกาะผิวลื่นๆ ของผนังลำไส้ แล็บของ Traverso เคยใช้เทคนิคเดียวกันนี้ทำพื้นรองเท้ากันลื่น และขดลวดค้ำที่ฝังในหลอดอาหารชั่วคราวเพื่อปล่อยยามาแล้ว

Jebran ขยายความว่าปลอกคิริกามิช่วยเพิ่มแรงเสียดทานเฉพาะจุด หุ่นจึงสร้างแรงยึดสำหรับคลานไปข้างหน้าได้ โดยไม่ต้องดึงยืดเนื้อเยื่อลำไส้เล็กที่บอบบางจนเกินไป

ระบบ BIOSENTER พร้อมชุดควบคุมและจอยสำหรับบังคับหุ่นยนต์

ส่องได้ ตัดชิ้นเนื้อได้ พ่นยาได้

ช่องกลวงตรงกลางตัวหุ่นใช้ใส่เครื่องมือ มีทั้งกล้องถ่ายภาพ หัวพ่นยาเฉพาะจุด และคลิปที่ใช้ตัดชิ้นเนื้อไปตรวจหรือตัดติ่งเนื้อออก ตัวหุ่นต่อสายไปยังชุดควบคุมด้านนอก มีอิเล็กทรอนิกส์ช่วยนำทาง และผู้ใช้บังคับเลี้ยวผ่านช่องแคบหรือโค้งหักศอกได้ด้วยจอยที่หน้าตาคล้ายจอยเกมคอนโซล

“เวลาเราตรวจลำไส้เล็ก เราทำเพื่อวินิจฉัยหรือไม่ก็รักษา ถ้าเจอติ่งเนื้อเล็กๆ ที่ต้องเอาออก หุ่นตัวนี้ก็ตัดชิ้นเนื้อหรือตัดออกได้เลย” Traverso กล่าว

ในการทดลองกับหมูที่ได้รับยาสลบ ซึ่งมีทางเดินอาหารคล้ายคน หุ่นเลื้อยเข้าไปในลำไส้เล็กได้ราว 6.5 ฟุตหรือประมาณ 2 เมตร ใช้เวลาเดินทางราว 11 นาที ระหว่างทางถ่ายภาพแบบเรียลไทม์ เก็บชิ้นเนื้อ และพ่นของเหลวลงจุดที่กำหนดได้ครบ ตอนนี้ทีมกำลังพัฒนาระบบนำทางให้ดีขึ้น และทดลองใช้งานรูปแบบอื่นในลำไส้เล็กเพิ่ม

ไม่ใช่หุ่นตัวแรกที่เข้าไปเที่ยวในพุง

หุ่นยนต์คลานในทางเดินอาหารเคยมีคนทำมาก่อน เช่นในปี 2021 ทีมจาก University of Macau เคยสร้างหุ่นต้นแบบที่ได้แรงบันดาลใจจากแมงมุมแอฟริกาที่กลิ้งตัวแบบตีลังกา หุ่นตัวนั้นใส่มาในแคปซูลขนาดเม็ดวิตามิน ให้สนามแม่เหล็กบังคับเดินผ่านทางเดินอาหาร แล้วออกจากร่างกายไปพร้อมอุจจาระ

ข้อต่างของ BIOSENTER คือมันไม่ได้เป็นแค่กล้องเดินได้ แต่เป็นเครื่องมือหัตถการครบชุดที่ยังต่อสายกับหมอ ทั้งดู ตัด และพ่นยาในรอบเดียว และถ้าทีมทำให้หุ่นเลื้อยเองได้อัตโนมัติมากขึ้นตามเป้า งานส่องลำไส้เล็กที่วันนี้กินเวลาและแรงคนมากก็มีโอกาสเร็วและเบาแรงขึ้นมาก ในยุคที่โรคลำไส้และมะเร็งในทางเดินอาหารพบมากขึ้นเรื่อยๆ