Scentronic ส่งกลิ่นผ่านอินเทอร์เน็ตได้จริง จมูกอิเล็กทรอนิกส์ดมกาแฟฝั่งหนึ่ง สร้อยคออีกฝั่งพ่นกลิ่นเดียวกันออกมาใน 65 มิลลิวินาที

ทุกวันนี้เราส่งภาพ ส่งเสียง หรือแม้แต่ส่งการสั่นผ่านมือถือได้ทันที แต่กลิ่นยังเป็นประสาทสัมผัสที่หลุดออกไปจากการสื่อสารทางไกลมาตลอด งานวิจัยใหม่ที่ตีพิมพ์ในวารสาร Science Advances เมื่อ 21 ตุลาคม 2026 กำลังพยายามอุดช่องว่างนี้ ด้วยระบบชื่อ Scentronic ที่ดมกลิ่นได้ที่ปลายทางหนึ่ง แล้วสร้างกลิ่นเดียวกันขึ้นมาใหม่ที่อีกปลายทาง จะห่างกันข้ามห้องหรือข้ามโลกก็ได้

Chunyu Yang นักศึกษาปริญญาเอกสาขาวัสดุศาสตร์และวิศวกรรมของ Ohio State University ผู้เขียนหลักของงานนี้ อธิบายแบบง่ายที่สุดว่า มันเชื่อม “การได้กลิ่นบางอย่างตรงนี้” เข้ากับ “การสร้างกลิ่นนั้นขึ้นมาใหม่ที่อื่น” เป้าหมายคือเติมกลิ่นเข้าไปในภาพและเสียงที่เราแชร์กันอยู่แล้ว ให้ประสบการณ์ทางไกลมีมิติมากขึ้น

จมูกอิเล็กทรอนิกส์ที่ต้องดมซ้ำหลายร้อยรอบ

ฝั่งรับกลิ่นคือ e-nose หรือจมูกอิเล็กทรอนิกส์ ขนาดราว 15 เซนติเมตร พกพาได้แต่ไม่ได้ออกแบบมาให้สวมใส่ ข้างในมีเซนเซอร์เซมิคอนดักเตอร์ 6 ตัวทำจากโลหะออกไซด์ คอยจับสารระเหยที่เป็นต้นตอของกลิ่น เมื่อสารอย่างเอทานอลจากเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ หรือลิโมนีนจากผิวส้มเกาะบนผิวเซนเซอร์ ค่าความต้านทานไฟฟ้าจะเปลี่ยน กลายเป็นสัญญาณที่มีลายเซ็นเฉพาะของแต่ละกลิ่น

จากนั้นโมเดล machine learning จะจำแนกว่าสัญญาณนี้คือกลิ่นอะไร ตอนนี้ระบบรู้จัก 5 กลิ่น ได้แก่ เบียร์ เค้ก กาแฟ ส้ม และไวน์แดง Yang บอกว่าการสอน AI ให้จำกลิ่นได้คือส่วนที่ยากที่สุดของงานทั้งหมด เพราะต้องให้เซนเซอร์ดมแต่ละกลิ่นซ้ำหลายร้อยครั้งกว่าจะได้ข้อมูลมากพอ

สิ่งที่ส่งข้ามอินเทอร์เน็ตไม่ใช่โมเลกุลกลิ่น แต่เป็นข้อมูลว่าตรวจพบกลิ่นอะไรและแรงแค่ไหน ข้อมูลวิ่งผ่าน Wi-Fi ไปยังโปรแกรมบน Google Cloud แล้วส่งต่อไปยังเครื่องปลายทาง ทีมวัดเวลาหน่วงได้ 57 ถึง 76 มิลลิวินาที เฉลี่ยราว 65 มิลลิวินาที ซึ่งเร็วพอจะเรียกว่าเรียลไทม์

สร้อยคอ 5 ช่องกลิ่น สายรัดข้อมือ และแก้วน้ำที่ส่งรสได้

ฝั่งปลายทางคือเครื่องสร้างกลิ่น ที่ใช้ภาชนะจิ๋วบรรจุของเหลวผสมกลิ่นแต่ละแบบ ด้านบนมีตัวพ่นละอองแบบเพียโซอิเล็กทริก เมื่อได้รับสัญญาณไฟฟ้ามันจะสั่นเร็วมาก ดันของเหลวผ่านแผ่นใยฝ้ายแล้วพ่นเป็นละอองละเอียดออกมา ระบบคุมได้ทั้งระยะเวลาและความแรงของกลิ่น และผสมหลายกลิ่นพร้อมกันได้

ทีมทำเครื่องสร้างกลิ่นออกมาหลายทรง แบบสายรัดข้อมือมี 2 ช่องกลิ่น ยกขึ้นมาใกล้จมูกเมื่ออยากได้กลิ่น แบบถือมี 5 ช่อง ส่วนแบบสร้อยคอเรียงช่องกลิ่น 5 ช่องเหมือนเม็ดไข่มุก โดยมีแผงวงจรแบบยืดหยุ่นพาดอยู่หลังคอ นอกจากนี้ยังมีต้นแบบแก้วน้ำที่ติดปั๊มแม่เหล็กไฟฟ้าไว้รอบขอบ พอรับข้อมูลจากอินเทอร์เน็ตก็จะหยดของเหลวที่มีรสลงไปในแก้ว กลายเป็นการส่งทั้งกลิ่นและรสไปพร้อมกัน

งานนี้ต่อยอดตรงมาจากห้องแล็บของ Jinghua Li ที่ Ohio State ซึ่งเมื่อต้นปี 2025 เพิ่งโชว์ e-Taste ระบบส่งรสชาติทางไกล ที่ให้คนในรัฐโอไฮโอรับรสที่ส่งมาจากแคลิฟอร์เนียได้ และ Chunyu Yang ก็อยู่ในทีมนั้นด้วย รอบนี้ทีมเดิมขยับจากลิ้นมาสู่จมูก ซึ่งเป็นอีกครึ่งหนึ่งของการรับรสอาหาร

ทดสอบจริงกับคน 14 คน ทายถูก 73%

ในการทดสอบแบบถือกับอาสาสมัคร 14 คน ผู้เข้าร่วมระบุกลิ่นที่ถูกส่งมาได้ถูกต้องเฉลี่ย 73% ทีมยังทดลองใช้ในงานด้านการแพทย์และการทดสอบประสาทรับกลิ่นด้วย เพราะระบบนี้อาจช่วยหมอประเมินผู้ป่วยที่ประสาทรับกลิ่นผิดเพี้ยน เช่นหลังติดเชื้อไวรัสหรือในโรคทางระบบประสาทเสื่อม

ไอเดียการใช้งานที่ทีมวาดไว้มีตั้งแต่ส่งกลิ่นอาหารมื้อเย็นให้ครอบครัวที่อยู่ไกล ทำ VR และ AR ให้สมจริงขึ้น ไปจนถึงให้คนช้อปออนไลน์ได้ลองดมกลิ่นสินค้าบางอย่าง Yang มองว่าวงการบันเทิงน่าจะเป็นกลุ่มแรกที่หยิบเทคโนโลยีนี้ไปใช้ และยังเสนอว่ามันอาจช่วยให้อาหารของทหารหรือนักบินอวกาศน่ากินขึ้นด้วย

ระยะทางจากต้นแบบสู่มือถือ

Yang บอกตรงๆ ว่าตอนนี้ Scentronic ยังเป็นต้นแบบงานวิจัย พัฒนาโดยไม่มีบริษัทใดเข้ามาเกี่ยวข้อง ถ้าจะไปถึงสินค้าจริงต้องมีชุดข้อมูลฝึกที่ใหญ่และหลากหลายขึ้น เพราะกลิ่นในชีวิตจริงมักมาเป็นส่วนผสม เครื่องสร้างกลิ่นก็ต้องรองรับกลิ่นได้มากขึ้นโดยยังเล็กพอจะพกพา และยังมีเรื่องความเที่ยงตรงของกลิ่น การเติมน้ำหอม ความทนทาน ต้นทุนการผลิต และความปลอดภัยเมื่อสูดละอองซ้ำๆ

สำหรับคำถามว่ามือถือในอนาคตจะส่งกลิ่นได้ไหม เธอตอบว่าในหลักการ มือถือเชื่อมกับอุปกรณ์เสริมที่สร้างกลิ่นได้อยู่แล้ว แต่การยัดทุกอย่างเข้าไปในตัวเครื่องยากกว่ามาก เพราะถังน้ำหอม วงจร และตัวพ่นละอองล้วนกินพื้นที่และเพิ่มน้ำหนัก Marianna Obrist จาก University College London ซึ่งไม่ได้อยู่ในทีม ชมว่าเป็นไอเดียที่ดีและมาถูกทาง แต่ก็ชี้ว่าการจำกลิ่นแล้วปล่อยกลิ่นที่ตรงกันจากคลังเล็กๆ ยังห่างไกลจากการบันทึกและเล่นซ้ำกลิ่นได้ง่ายเหมือนที่เราทำกับภาพและเสียง